Vaveyla Akademi Rehberi

İhracat Nedir | 7 Adımda Süreç ve Başvuru Rehberi

İhracat nedir, nasıl yapılır? İhracatçı birliği kaydından gümrük beyannamesine, ödeme yöntemlerinden teslim şekillerine 7 adımda ihracat rehberi.

İhracat Nedir?

İhracat; bir ülkede üretilen mal veya hizmetin, ilgili mevzuata uygun şekilde yurt dışındaki bir alıcıya satılması ve bunun karşılığında döviz geliri elde edilmesidir. Türkiye'de ihracat işlemleri İhracat Rejimi Kararı, Gümrük Kanunu ve Ticaret Bakanlığı mevzuatıyla düzenlenir. Mallar fiziksel olarak gümrük beyannamesiyle yurt dışına çıkar; yazılım, danışmanlık, sağlık turizmi gibi hizmetlerde ise hizmet ihracatı faturası düzenlenir.

İhracat Türleri

  • Kayıtsız (normal) ihracat: Herhangi bir özel izne tabi olmayan standart ihracat.
  • Kayda bağlı ihracat: Belirli ürünlerde ihracatçı birliklerinin kaydı veya ön izni gereken ihracat.
  • Ön izne bağlı ihracat: İlgili bakanlık veya kurumun izni gereken ürünler (ör. bazı tarım ürünleri, savunma ürünleri).
  • Mikro ihracat ve e-ihracat: Belirli tutar ve ağırlık sınırları altındaki gönderilerin Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi (ETGB) ile basitleştirilmiş usulde ihracatı.
  • İhraç kayıtlı satış: Üreticinin, ihracatçı firmaya KDV'siz satış yapması ve malın belirli sürede ihraç edilmesi.
  • Hizmet ihracatı: Yurt dışındaki müşteriler için yapılan ve yurt dışında yararlanılan hizmetler.

7 Adımda İhracat Nasıl Yapılır?

1. Şirket ve Vergi Altyapısı

İhracat yapabilmek için şahıs şirketi veya sermaye şirketi olarak vergi mükellefi olmanız gerekir. Ayrıca bir ticaret veya sanayi odasına kayıtlı olmalısınız.

2. İhracatçı Birliği Üyeliği

İhracat yapacak firmaların ürün grubuna uygun ihracatçı birliğine üye olması zorunludur. Üyelik, ilk ihracat işleminde gümrük müşaviri aracılığıyla da yapılabilir. Destek başvuruları da genellikle bu birlikler üzerinden yürütülür.

3. Ürün ve GTİP Tespiti

Ürününüzün 12 haneli Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) kodu belirlenir. GTİP; hedef ülkedeki gümrük vergisini, belge gerekliliklerini ve pazar istatistiklerini doğru analiz etmenin temelidir.

4. Hedef Pazar ve Alıcı Bulma

Dış ticaret istatistikleriyle ürününüzü en çok ithal eden ve Türkiye'nin rekabetçi olduğu ülkeler belirlenir. Ardından fuarlar, ticaret heyetleri, B2B platformlar, konşimento verileri ve doğrudan iletişimle potansiyel alıcılara ulaşılır. Bu süreci Yurt Dışı Müşteri Bulma hizmetimizde detaylı anlattık.

5. Teklif, Sözleşme ve Ödeme Şekli

Proforma fatura ile teklif verilir; teslim şekli (Incoterms 2020: EXW, FOB, CIF, DAP, DDP vb.) ve ödeme yöntemi belirlenir. Başlıca ödeme yöntemleri: peşin ödeme, mal mukabili ödeme, vesaik mukabili ödeme ve akreditif. Riskli işlemlerde Türk Eximbank ihracat kredi sigortası kullanılabilir.

6. Üretim, Belgeler ve Gümrükleme

Ticari fatura, çeki listesi, menşe belgesi (A.TR, EUR.1 veya menşe şahadetnamesi), taşıma belgesi (konşimento, CMR, AWB) ve ürüne göre sağlık, analiz veya uygunluk sertifikaları hazırlanır. Gümrük müşaviri aracılığıyla elektronik gümrük beyannamesi verilir ve mal fiilen ihraç edilir.

7. Tahsilat ve Destek Başvuruları

İhracat bedeli bankanız aracılığıyla tahsil edilir ve döviz kazancı kayıt altına alınır. Fuar, pazar araştırması, belgelendirme gibi harcamalarınız için Ticaret Bakanlığı desteklerine süresi içinde başvurulur.

İhracatta Gerekli Temel Belgeler

  • Ticari fatura ve proforma fatura,
  • Çeki listesi (packing list),
  • Gümrük beyannamesi,
  • Menşe belgesi (A.TR, EUR.1, EUR-MED veya menşe şahadetnamesi),
  • Taşıma belgesi (konşimento, CMR, hava yolu konşimentosu),
  • Sigorta poliçesi (CIF/CIP teslimlerde),
  • Ürüne özel belgeler: sağlık, bitki sağlık, analiz, uygunluk (CE vb.) sertifikaları.

İhracatta Sık Yapılan Hatalar

  1. Pazar araştırması yapmadan her ülkeye aynı teklifle gitmek,
  2. Navlun, sigorta, gümrük ve finansman maliyetlerini fiyata doğru yansıtmamak,
  3. Alıcının güvenilirliğini kontrol etmeden mal mukabili satış yapmak,
  4. Hedef ülkenin teknik ve etiket mevzuatını sevkiyattan sonra öğrenmek,
  5. Devlet desteklerinin ön onay ve başvuru sürelerini kaçırmak.

İhracatta Ödeme Yöntemleri Karşılaştırması

  • Peşin ödeme: Satıcı için en güvenli; alıcının güveni yüksekse veya küçük siparişlerde uygundur.
  • Mal mukabili ödeme: Alıcı için en avantajlı; satıcı için en riskli yöntemdir. Uzun süreli ve güvenilir ilişkilerde veya ihracat kredi sigortası ile birlikte kullanılmalıdır.
  • Vesaik mukabili ödeme: Belgeler bankalar aracılığıyla ödeme veya kabul karşılığında alıcıya teslim edilir; orta düzey güvence sağlar.
  • Akreditif: Alıcının bankası, belgelerin şartlara uygun ibrazı hâlinde ödeme taahhüt eder; yeni ve uzak alıcılarla en güvenli seçenektir. Teyitli akreditif, ödeme güvencesini artırır.

Teslim Şekilleri (Incoterms 2020) Özet

Incoterms kuralları, malın teslim noktasını, risk devrini ve masrafların paylaşımını belirler. En sık kullanılanlar: EXW (fabrikada teslim), FCA (taşıyıcıya teslim), FOB (gemi güvertesinde teslim), CIF (masraflar, sigorta ve navlun ödenmiş), DAP (belirlenen yerde teslim) ve DDP (gümrük vergileri ödenmiş teslim). Yeni ihracatçılar için gümrükleme ve vergi riskleri nedeniyle DDP yerine DAP tercih etmek genellikle daha güvenlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Şahıs şirketi ihracat yapabilir mi?

Evet. Vergi mükellefi olan şahıs şirketleri de ihracat yapabilir. Ancak bazı destek programlarında sermaye şirketi olma şartı arandığı için büyüme planına göre şirket türü değerlendirilmelidir.

İhracat yapmak için dış ticaret sermayesi gerekir mi?

İhracat için asgari sermaye şartı yoktur. Ancak üretim, numune, fuar ve vadeli satışlar için finansman planlaması gerekir; Eximbank kredileri bu noktada kullanılabilir.

İlk ihracatı yapmak ne kadar sürer?

Hazırlıklı bir firma için hedef pazar analizi ve alıcı temasından ilk siparişe kadar süre genellikle 3–9 aydır. Sektör, ürün ve pazara göre bu süre değişir.

İhracatta KDV uygulanır mı?

Mal ve hizmet ihracatı KDV'den istisnadır. İhracat için yüklenilen KDV, mevzuattaki şartlar dahilinde iade alınabilir veya mahsup edilebilir.

Gümrük müşaviri ile çalışmak zorunlu mu?

Zorunlu değildir; ancak gümrük beyannamesi ve belge süreçlerinin hatasız yürütülmesi için ihracatçıların büyük çoğunluğu gümrük müşaviri ile çalışır.

İhracat bedelini yurda getirme zorunluluğu var mı?

İhracat bedellerinin yurda getirilmesine ve döviz satışına ilişkin kurallar mevzuatla düzenlenir ve dönemsel olarak değişebilir. Güncel yükümlülükler için bankanız ve mali müşavirinizle birlikte değerlendirme yapılmalıdır.

WhatsApp