İhracatçıların Takip Etmesi Gereken Gündem
Dış ticaret kuralları hiç olmadığı kadar hızlı değişiyor. Avrupa Birliği'nin Yeşil Mutabakat düzenlemeleri, küresel tarife politikaları, tedarik zincirlerinin yeniden yapılanması ve Türkiye'deki destek mevzuatının güncellenmesi; ihracatçıların fiyatlamadan pazar seçimine kadar pek çok kararını doğrudan etkiliyor. Bu sayfada ihracatçılar için öne çıkan başlıkları özetliyor ve düzenli olarak güncelliyoruz.
1. Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / CBAM)
AB'nin SKDM uygulaması; demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen ithalatında gömülü karbon emisyonlarının raporlanmasını ve fiyatlandırılmasını öngörür. Geçiş dönemi raporlamasının ardından 2026 itibarıyla kesin döneme geçilmiştir. Bu ürün gruplarında AB'ye ihracat yapan firmaların emisyon verilerini doğrulanabilir şekilde hesaplaması ve AB'deki ithalatçıya sunması gerekir. Kapsamın ilerleyen dönemde mamul ürünlere genişletilmesi gündemdedir. Detaylı bilgi için SKDM rehberimizi inceleyebilirsiniz.
2. AB Ormansızlaşma Tüzüğü (EUDR)
Ahşap, kauçuk, kahve, kakao, soya, sığır ve palm yağı ile bunlardan türetilen ürünler (mobilya, kağıt, deri vb.) için AB pazarına girişte coğrafi konum bazlı izlenebilirlik ve durum tespiti beyanı şartı getiriyor. Uygulama takvimi AB tarafından güncellendiğinden, ilgili sektörlerdeki ihracatçıların tedarik zinciri verilerini hazır tutması önemlidir.
3. Ekotasarım, Dijital Ürün Pasaportu ve Ambalaj Kuralları
Sürdürülebilir Ürünler için Ekotasarım Tüzüğü (ESPR), yeni İnşaat Ürünleri Tüzüğü (CPR) ve Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (PPWR); tekstil, yapı malzemeleri, elektronik ve ambalaj gibi sektörlerde ürün bazlı çevresel veri, geri dönüştürülebilirlik ve Dijital Ürün Pasaportu gerekliliklerini kademeli olarak hayata geçiriyor.
4. Hizmet İhracatında Yeni Destek Dönemi
2026'da yürürlüğe giren yeni hizmet ihracatı mevzuatıyla bilişim, sağlık turizmi, eğitim, danışmanlık ve yaratıcı endüstriler için destek yapısı güncellenmiştir. Nitelikli hizmet ihracatı kazançlarına uygulanan vergi indirimi de 2026 kazançları için %100'e yükseltilmiştir. Yazılım firmaları için ayrıntılar: Teknoloji ve Yazılım İhracatı Rehberi.
5. Marka ve TURQUALITY Genelgesindeki Değişiklikler
Marka ve TURQUALITY® desteğine ilişkin genelgede yapılan güncellemelerle başvuru şartlarına ihracat geçmişi kriteri eklenmiş, fuar destek oranları ve üst limitler yeniden düzenlenmiştir. Detaylar: TURQUALITY ve Markalaşma.
6. Küresel Tarifeler ve Tedarik Zinciri Kayması
Büyük ekonomiler arasındaki tarife artışları ve "near-shoring / friend-shoring" eğilimi; Avrupa'ya yakın, Gümrük Birliği'ne dahil ve esnek üretim kapasitesine sahip Türkiye için yeni fırsatlar yaratıyor. Özellikle otomotiv, elektronik, tekstil ve makine sektörlerinde Asya'dan tedarikini çeşitlendirmek isteyen Avrupalı alıcılar aktif olarak yeni tedarikçi arıyor. ABD pazarında ise tarife ve menşe kurallarının ürün bazında takip edilmesi gerekiyor.
7. Yeni Yatırım Teşvik Sistemi
2025'te yürürlüğe giren yatırım teşvik sistemi; Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi, sektörel ve bölgesel teşvikler ile proje bazlı HIT-30 programıyla yüksek teknoloji ve ihracat odaklı yatırımları önceliklendiriyor. Detaylar: Yatırım Teşvik Danışmanlığı.
8. Serbest Ticaret Anlaşmaları ve Menşe Kuralları
Türkiye'nin yürürlükteki serbest ticaret anlaşmaları; birçok pazarda gümrük vergisi avantajı sağlar. Ancak bu avantajdan yararlanmak için ürünün anlaşmadaki menşe kurallarını karşılaması ve doğru menşe belgesiyle (EUR.1, EUR-MED veya menşe beyanı) gönderilmesi gerekir. Pan-Avrupa-Akdeniz menşe kurallarındaki güncellemeler ve kümülasyon imkânları; tedarik zincirinde ithal girdi kullanan üreticiler için önemli fırsatlar sunar. AB ile Gümrük Birliği'nin modernizasyonu ve kapsamının genişletilmesi tartışmaları da yakından takip edilmesi gereken başlıklar arasındadır.
9. Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Tedarik Zinciri Denetimi
AB'nin kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması ve tedarik zinciri durum tespiti düzenlemeleri, doğrudan büyük Avrupa şirketlerini hedeflese de bu şirketlerin tedarikçisi olan Türk firmalarını da etkiler. Avrupalı alıcılar; tedarikçilerinden emisyon verisi, insan hakları ve çalışma koşulları beyanları, çevresel yönetim belgeleri ve izlenebilirlik bilgisi talep etmektedir. Düzenlemelerin kapsam ve takvimindeki sadeleştirmeler sürse de yön değişmemektedir: sürdürülebilirlik verisi, tedarikçi seçiminde kalıcı bir kriter hâline gelmiştir.
10. Lojistik ve Navlun Gelişmeleri
Küresel deniz yolu rotalarındaki aksaklıklar, navlun fiyatlarındaki dalgalanmalar ve teslim sürelerinin uzaması; Avrupa'ya karayolu ve Ro-Ro ile hızlı erişimi olan Türk ihracatçılarına göreceli bir avantaj sağlamaktadır. Bu avantajı satış argümanına dönüştürmek için teslim süresi ve güvenilirlik verilerinin tekliflerde öne çıkarılması önerilir. Uzak pazarlarda ise navlun maliyetlerinin tekliflere doğru yansıtılması ve geçerlilik sürelerinin kısa tutulması önemlidir.
İhracatçılar İçin Öneriler
- AB'ye ihracat yapıyorsanız ürün grubunuzu etkileyen Yeşil Mutabakat düzenlemelerinin listesini çıkarın.
- Tedarikçilerinizden emisyon ve izlenebilirlik verisi toplamaya şimdiden başlayın.
- Destek mevzuatındaki değişiklikleri yıllık bütçe planınıza yansıtın.
- Serbest ticaret anlaşmalarından doğan vergi avantajlarını menşe kurallarıyla birlikte kontrol edin.
Sıkça Sorulan Sorular
SKDM hangi Türk ihracatçılarını etkiliyor?
Öncelikli olarak AB'ye demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre ve hidrojen ihraç eden firmaları etkiler. Bu ürünleri girdi olarak kullanan mamul üreticileri de alıcılarından emisyon verisi talepleriyle karşılaşabilir.
Mevzuat değişikliklerini nasıl takip edebilirim?
Ticaret Bakanlığı duyuruları, ihracatçı birliklerinin bilgilendirmeleri ve AB Resmi Gazetesi temel kaynaklardır. Bu sayfayı ve blogumuzu da düzenli olarak güncelliyoruz.
Yeşil dönüşüm yatırımları için destek var mı?
Evet. Yatırım teşvik sistemi, KOSGEB programları ve bazı uluslararası finansman kuruluşlarının kredi programları enerji verimliliği ve yeşil dönüşüm yatırımlarını destekler.
EUDR hangi ürünleri kapsıyor?
Ahşap, kauçuk, kahve, kakao, soya, sığır ve palm yağı ile bunlardan türetilen mobilya, kağıt, deri, çikolata gibi ürünleri kapsar. Bu ürünleri AB'ye satan firmaların izlenebilirlik verisi sağlaması gerekir.
Hizmet ihracatı vergi indirimi kimleri kapsıyor?
Yazılım, mühendislik, tasarım, mimarlık gibi nitelikli hizmetleri yurt dışındaki müşterilere sunan ve hizmetin yurt dışında yararlanıldığı durumlarda, ilgili mevzuattaki şartları sağlayan mükellefleri kapsar.
Mevzuat değişikliklerinden etkilenip etkilenmediğimizi nasıl anlarız?
Ürünlerinizin GTİP kodları ve hedef pazarlarınız üzerinden yapılacak bir mevzuat taraması, hangi düzenlemelerin sizi etkilediğini ortaya koyar. Bu taramayı ön analiz kapsamında yapabiliyoruz.